DNA nedir?

Canlıların temeli olan hücrenin  içerisinde bulunan ve canlılıkla ilgili tüm bilgileri şifreleyen uzun bir molekül zinciridir.Bu zincir tıpkı helikopterlerden sarkıtılan  “ip merdiven” e benzer.Yani çift zincir şeklindedir.İp merdivenden farklı olarak bu zincir tıpkı bir helezon yay  gibi dönüm yapar.

DNA şifrelemeyi nasıl  yapar?

DNA zinciri hücrenin içerisinde bulunan  ve nukleus(çekirdek) adı verilen bir organelin içerisinde bulunur.Bir insanda ise yaklaşık 70-100 trilyon  tane hücre vardır ve her bir hücrenin içerisinde DNA molekülü ayrı ayrı mevcuttur.Fakat dikkat ederseniz her hücre  birbirinden farklı fonksiyonlara sahiptir. Mesela gözünüzdeki hücreyle elinizin deri hücreleri birbirinden  farklıdır.Peki DNA ları aynı olan hücreler neden farklılaşma gösteriyorlar?.Yada şu şekilde soralım; Neden göz hücrelerimiz ile deri  hücrelerimiz veyahut karaciğer hücrelerimiz ile dil hücrelerimizin DNA ları aynı olmasına  rağmen, birbirlerine benzemiyorlar.Yanıt ise basittir.

DNA nın üzerinde “Histon” adı verilen  bazı moleküller vardır.Bu moleküller DNA nın belirli bölgeleri dışında  diğer tüm bölgelerinin üzerlerini kaparlar.Örneğin göz hücrelerinizde, bu  moleküller yanlızca DNA nın gözle ilgili bölgelerini açık tutar.Diğer  tüm bölgeler ise bu moleküller tarafından kapatılır.Aynı şey dil veya karaciğer hücreleri  içinde geçerlidir.Mesela bir hücre dil hücresi olacaksa DNA nın yanlnızca dili meydana getirecek bölgeleri açık tutulur.Diğer  bölgeler ise “Histon” lar tarafından kapatılır.

Eğer diğer bölgeler açık olsaydı sonuç  tam bir facia olacaktı.Bir hilkat garibesine dönüşecektik. Fakat dönüşmüyoruz çünki hücrede son derece kompleks bir kontrol sistemi  mevcuttur ve DNA nın kendini hatasız kopyalaması ve canlının her  hücresininin görevini kusursuz bir biçimde tayin etmesini sağlar.

Yandaki şekilde DNA nın çift zincirli  (ip merdiven gibi) ve aynı zamanda dönüm yaparak heliks oluşturmuş hali  net bir  şekilde görünmektedir.Altın renginde olan bölge ise zincirin  omurgasıdır.Bu omurgaya Adenin, Guanin, Sitozin ve Timin adı verilen  bazlar (Kırmızı, mavi, turuncu ve yeşil renkli)mükemmel bir sıra oluşturacak şekilde  sıralanırlar.Resimde kısa bir bölgesi görülen DNA zinciri gerçekte çok  uzun bir zincirdir. Bu zincir insan hücresinde ortalama olarak 1 metreyi bulabilir.

Ama ne muhteşemdirki bu kadar uzun bir  zincir mikroskopla bile zor görülebilen bir hücrenin içine hassas bir  biçimde paketlenerek yerleştirilir.

Dahada ilginci DNA daki bazların  sıralamasını kağıda dökmeye kalkışırsak bir kütüphane dolusu  ansiklopediye ihtiyacımız olacaktı. Yani vucudunuzdaki küçücük bir hücrenin içerisinde bir kütüphane dolusu  kitabı dolduracak kadar bilgi saklıdır.Bu ise insan aklının kavramakta  zorlandığı bir durumdur.DNA gerek yapısal gerekse fonksiyonel bakımdan gerçekten  bir yaradılış harikasıdır.

DNA nın heliks yapısı her canlıda aynıdır.Fakat şekilde  görülen altın rengindeki omurgaların arasında sıralanan renkli “bazların  dizilimi” ise her canlıya özgüdür.

DNA nın yapısında bozulma ve zincirdeki  bazların sıralamasında bir değişiklik olursa meydana gelecek canlı ya  sakat doğar yada ölür. Örneğin çocuklarda “Down sendromu” yada “Anemi” adı verilen kan  kanserinin nedeni DNA daki zincirin bozulmasından kaynaklanır.

Şu an bu satırları okuyacak kadar sağlıklı iseniz bunu hücrelerinizdeki muazzam kontrol sistemine  borçlusunuzdur.

DNA ve genler hakkında ayrıntılı bilgi  için ” Genlerin dünyası ” sayfasını ziyaret ediniz.

Popularity: 3% [?]